Sendikacılık tarihinde 15-16 Haziran'ın yeri
15-16 Haziran, 1970 yılında Türkiye'de İstanbul merkezli olarak başlayan ve yayılan, Türkiye tarihindeki en büyük işçi eylemlerinden biri. (Derleme: cnnturk.com)
Haberin Devamı![adv-arrow](//v6s.cnnturk.com/images/detail-pages/adv-down-arrow.svg)
/
![Sendikacılık tarihinde 15-16 Haziranın yeri](https://image.cnnturk.com/i/cnnturk/75/0x555/557ed52be50aa90c445ba904.jpg)
/
![Sendikacılık tarihinde 15-16 Haziranın yeri](https://image.cnnturk.com/i/cnnturk/75/0x555/557ed4ad4967831e9812adcf.jpg)
Haberin Devamı![adv-arrow](//v6s.cnnturk.com/images/detail-pages/adv-down-arrow.svg)
/
![Sendikacılık tarihinde 15-16 Haziranın yeri](https://image.cnnturk.com/i/cnnturk/75/0x555/557ed51286857626e0df1adf.jpg)
1961 Anayasası'nda yapılan düzenlemelerle ilk kez "grev hakkı"na yer verildi. Ve bu düzenleme Türkiye'de işçi sınıfı tarihinin önemli dönemeçlerinden birine dayanak oluşturdu.
/
![Sendikacılık tarihinde 15-16 Haziranın yeri](https://image.cnnturk.com/i/cnnturk/75/0x555/557ed4b504207c221cee425c.jpg)
Son yıllarda sendikal çevrelerde tartışma konusu yapılan “mücadeleci sendikacılık” geleneğinin ilk örnekleri, özellikle 1967-1970 yılları arasında işçilerin kendi inisiyatifleri ile örgütlenip, işyeri örgütlülüklerini oluşturduğu ardından birer birer işyerlerinde sendikalarını kurduğu dönemde yaşandı.
Haberin Devamı![adv-arrow](//v6s.cnnturk.com/images/detail-pages/adv-down-arrow.svg)
Haberin Devamı![adv-arrow](//v6s.cnnturk.com/images/detail-pages/adv-down-arrow.svg)
/
![Sendikacılık tarihinde 15-16 Haziranın yeri](https://image.cnnturk.com/i/cnnturk/75/0x555/557ed525ac1fe318cc77645d.jpg)
1960’lı yılların ikinci yarısından itibaren artan grevler ve fabrika işgalleri ile belirgin bir ivme kazanan işçi hareketi, 15-16 Haziran 1970’de işçi sınıfının kitlesel eylemliliği, hareketin büyümesi ve güçlenmesinde önemli bir rol oynadı.
/
![Sendikacılık tarihinde 15-16 Haziranın yeri](https://image.cnnturk.com/i/cnnturk/75/0x555/557ed53661361f3198022bb7.jpg)
1967 yılında, Türk İş’in bugüne kadar istikrarlı bir şekilde sürdürdüğü uzlaşmacı sendikal çizgiye tepki olarak DİSK’in kurulması, o dönem koşulları ve işçilerin mücadelesi açısından önemli gelişmeleri beraberinde getirdi.
Haberin Devamı![adv-arrow](//v6s.cnnturk.com/images/detail-pages/adv-down-arrow.svg)
Haberin Devamı![adv-arrow](//v6s.cnnturk.com/images/detail-pages/adv-down-arrow.svg)
/
![Sendikacılık tarihinde 15-16 Haziranın yeri](https://image.cnnturk.com/i/cnnturk/75/0x555/557ed51486857626e0df1ae2.jpg)
Türk-İş’in kurulduğundan itibaren sürdürdüğü işbirlikçi tutumu, üyeleri olan işçilerin eylemlerine bile yeterince destek vermemesi, özellikle yönetimin hükümetlerle kurduğu “yakın” ilişkiler, o dönemde DİSK’i kısa süre içinde çekim merkezi haline getirdi.
/
![Sendikacılık tarihinde 15-16 Haziranın yeri](https://image.cnnturk.com/i/cnnturk/75/0x555/557ed4b904207c221cee425f.jpg)
1970’te Türk-İş’in kamu işçileri ağırlıklı bir milyon, DİSK’in ise özel sektör ağırlıklı yüz bin civarında üyesi olmasına rağmen, Türk-İş ve o dönem iktidarda olan Adalet Partisi DİSK’in hızla büyümesi ve işçi sınıfının en dinamik kesimlerini örgütlemeye yönelmesinden rahatsız oldu. Ve bunun gidişe set oluşturacak önlemler için hazırlığa girişildi.
Haberin Devamı![adv-arrow](//v6s.cnnturk.com/images/detail-pages/adv-down-arrow.svg)
Haberin Devamı![adv-arrow](//v6s.cnnturk.com/images/detail-pages/adv-down-arrow.svg)
/
![Sendikacılık tarihinde 15-16 Haziranın yeri](https://image.cnnturk.com/i/cnnturk/75/0x555/557ed53b61361f3198022bb9.jpg)
Dönemin hükümeti, Sendikalar Yasası'nda değişiklik yapan tasarıyı, Adalet Partisi ve Cumhuriyet Halk Partisi'nin işbirliğiyle önce Millet Meclisi ardından Senato'dan geçirdi.
/
![Sendikacılık tarihinde 15-16 Haziranın yeri](https://image.cnnturk.com/i/cnnturk/75/0x555/557ed52356593415bcba9895.jpg)
Yapılan değişiklik, işçilerin sendika seçme özgürlüğünü önemli ölçüde kısıtlamakta, sendika değiştirmeyi güçleştirmekteydi. Yasa taslağı 11 Haziran 1970'te Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay'ın onaylamasıyla yürürlüğe girdi.
Haberin Devamı![adv-arrow](//v6s.cnnturk.com/images/detail-pages/adv-down-arrow.svg)
Haberin Devamı![adv-arrow](//v6s.cnnturk.com/images/detail-pages/adv-down-arrow.svg)
/
![Sendikacılık tarihinde 15-16 Haziranın yeri](https://image.cnnturk.com/i/cnnturk/75/0x555/557ed4c44967831e9812add3.jpg)
Kanunlaşan tasarı esas olarak Türk-İş'ten DİSK'e işçi akışını önlemeyi amaçlamaktaydı.
/
![Sendikacılık tarihinde 15-16 Haziranın yeri](https://image.cnnturk.com/i/cnnturk/75/0x555/557ed52a56593415bcba9897.jpg)
Getirilmeye çalışılan düzenlemelerle, işçi sınıfının devrimci örgütlenmesi olarak güçlenmeye başlayan DİSK’i (Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu) kapatmayı amaçlıyordu.
Haberin Devamı![adv-arrow](//v6s.cnnturk.com/images/detail-pages/adv-down-arrow.svg)
Haberin Devamı![adv-arrow](//v6s.cnnturk.com/images/detail-pages/adv-down-arrow.svg)
/
![Sendikacılık tarihinde 15-16 Haziranın yeri](https://image.cnnturk.com/i/cnnturk/75/0x555/557ed545f0dc1e120ce41ea9.jpg)
İşçi sınıfı örgütlülüğüne yapılan bu saldırıya yanıt vermekte geç kalmadı ve yasanın görüşülmesi aşamasında sokaklara çıktı.
/
![Sendikacılık tarihinde 15-16 Haziranın yeri](https://image.cnnturk.com/i/cnnturk/75/0x555/557ed53a4020111aa0f531ff.jpg)
Olaylar nasıl gelişti?15 Haziran Pazartesi öğle saatlerine doğru binlerce işçi iş bırakarak fabrikalarından çıkıp, bir bölümü Topkapı’dan, diğer bir bölümü de Gebze’den yola çıkan Vinlex, Sungurlar, ECA, Otosan, Silvan, Auer, AEG-Eti, Tikbaş, Doğu Galvanez, Arıtaş, Arçelik, Singer, Türk Demir Döküm, Profilo, Rabak, Magirus, Kavel, İşsan işçileri, bir yandan da yolları üzerindeki fabrikalardaki işçileri de davet ederek şehir merkezine doğru yürüyüşe geçtiler.
Haberin Devamı![adv-arrow](//v6s.cnnturk.com/images/detail-pages/adv-down-arrow.svg)
Haberin Devamı![adv-arrow](//v6s.cnnturk.com/images/detail-pages/adv-down-arrow.svg)
/
![Sendikacılık tarihinde 15-16 Haziranın yeri](https://image.cnnturk.com/i/cnnturk/75/0x555/557ed545ae7849185c1a1276.jpg)
16 Haziran günü işçiler daha büyük katılımlar ile fabrikalarını terk ederek İstanbul’un her iki yakasında da şehir merkezine kadar indiler.
/
![Sendikacılık tarihinde 15-16 Haziranın yeri](https://image.cnnturk.com/i/cnnturk/75/0x555/557ed5454020111aa0f53201.jpg)
Levent’ten yola çıkan Roche, Tekfen, Philips, Arı işçileri Mecidiyeköy’de diğer işçiler ile birleştiler.Topkapı’dan yürüyen işçiler ise Cağaloğlu’na ulaştığında, iki işçi kolunun kavuşmasını önlemek için Galata ve Unkapanı köprüleri açılmış, vapur seferleri iptal edildi.
Haberin Devamı![adv-arrow](//v6s.cnnturk.com/images/detail-pages/adv-down-arrow.svg)
Haberin Devamı![adv-arrow](//v6s.cnnturk.com/images/detail-pages/adv-down-arrow.svg)
/
![Sendikacılık tarihinde 15-16 Haziranın yeri](https://image.cnnturk.com/i/cnnturk/75/0x555/557ed4fc6ce436284c75b674.jpg)
Anadolu yakasında Otosan işçileri önderliğinde gruplar Üsküdar ve Kadıköy meydanlarına ulaştılar. İşçilerin ellerinde “Sendikalar Kanunu Değişikliğine Hayır”, “Sendika Hakkımız Söke Söke Alırız” gibi sendikalarını savunan pankartların yanında “Kahrolsun Amerikan Emperyalizmi” yazılı dövizler de dikkat çekmekteydi.
/
![Sendikacılık tarihinde 15-16 Haziranın yeri](https://image.cnnturk.com/i/cnnturk/75/0x555/557ed556cbbf341a14874e7a.jpg)
Avrupa Yakası'nda ise 15 Haziran 1970'te, Bakırköy-Topkapı-Sağmalcılar güzergahında yürüyüş yapıldı. 16 Haziran'da da, kentin Topkapı dışındaki kesimlerinden gelen kollar birleşip, Aksaray üzerinden önce Sultanahmet'e, oradan Cağaloğlu ve vilayetten (valilik) geçip Eminönü'ne geldiler.
Haberin Devamı![adv-arrow](//v6s.cnnturk.com/images/detail-pages/adv-down-arrow.svg)
Haberin Devamı![adv-arrow](//v6s.cnnturk.com/images/detail-pages/adv-down-arrow.svg)
/
![Sendikacılık tarihinde 15-16 Haziranın yeri](https://image.cnnturk.com/i/cnnturk/75/0x555/557ed4d304207c221cee4261.jpg)
Gösterilere yaklaşık 75.000 dolaylarında işçi katıldı. Gösterilen tepki esas olarak DİSK üyesi işçilerden geldiği halde, yürüyüşlere çok sayıda Türk-İş işçisi de toplu halde katıldı.
/
![Sendikacılık tarihinde 15-16 Haziranın yeri](https://image.cnnturk.com/i/cnnturk/75/0x555/557ed552e50aa90c445ba906.jpg)
Kadıköy'de meydana gelen olaylarda 2 işçi, 1 polis ve 1 esnaf yaşamını yitirdi. 16 Haziran'da Ankara, Adana, Bursa ve İzmir'de de küçük çaplı olaylar yaşandı. Eylemler sonrası İstanbul'da 44 işçi tutuklandı.
Haberin Devamı![adv-arrow](//v6s.cnnturk.com/images/detail-pages/adv-down-arrow.svg)
Haberin Devamı![adv-arrow](//v6s.cnnturk.com/images/detail-pages/adv-down-arrow.svg)
Eylemler sırasında ve sonrasında hayatını kaybedenler
/
![Sendikacılık tarihinde 15-16 Haziranın yeri](https://image.cnnturk.com/i/cnnturk/75/0x555/557ed4cd6ce436284c75b66f.jpg)
16 Haziran günü ölenler:Yaşar Yıldırım (Mutlu Akü Fabrikası işçisi)Mustafa Bayram (Vinleks işçisi)Mehmet Gıdak (Cevizli Tekel Fabrikası işçisi)Doğukan Dere (esnaf), Yusuf Kahraman ( polis memuru)
Eylemle bağlantılı direnişlerde ölenler
/
![Sendikacılık tarihinde 15-16 Haziranın yeri](https://image.cnnturk.com/i/cnnturk/75/0x555/557ed4f36ce436284c75b671.jpg)
Hüseyin Çapkan (direniş başlatan Gıslaved işçilerinden Lastik-İş sendikası üyesi işçi)Necmettin Giritlioğlu (Aliağa rafinerisi inşaatında çalışan ve greve giden Yapı-İş Sendikası Genel Başkanı)
Haberin Devamı![adv-arrow](//v6s.cnnturk.com/images/detail-pages/adv-down-arrow.svg)
Haberin Devamı![adv-arrow](//v6s.cnnturk.com/images/detail-pages/adv-down-arrow.svg)
Olayların ardından...
/
![Sendikacılık tarihinde 15-16 Haziranın yeri](https://image.cnnturk.com/i/cnnturk/75/0x555/557ed538a781b629b857d32d.jpg)
16 Haziran'da Kocaeli ve İstanbul'da sıkıyönetim ilan edildi. 12 Mart ve 12 Eylül Askeri Darbelerinde Kemal Türkler ve diğer DİSK yöneticileri halkı kışkırtmak ve bölücülük propangandası yapmaktan yargılandılar; davalardan beraat ettiler.
/
![Sendikacılık tarihinde 15-16 Haziranın yeri](https://image.cnnturk.com/i/cnnturk/75/0x555/557ed55cae7849185c1a1278.jpg)
Olayların ardından CHP Genel Sekreteri Bülent Ecevit, Genel Başkan İsmet İnönü ile birlikte partisi adına, Türkiye İşçi Partisi'nden ayrı olarak Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu. Anayasa Mahkemesi, yasa değişikliği konusunda açılmış olan davaları daha sonra karar bağlayarak, söz konusu yasa değişikliklerini iptal etti. Yasa da anayasaya aykırı olduğu için Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edildi.(cnnturk.com editörleri tarafından derlenmiştir)
Haberin Devamı![adv-arrow](//v6s.cnnturk.com/images/detail-pages/adv-down-arrow.svg)
Haberin Devamı![adv-arrow](//v6s.cnnturk.com/images/detail-pages/adv-down-arrow.svg)