Edebiyatta Koşuk Nedir? Koşuk Özellikleri Ve En Bilinen Örnekleri Nelerdir?

Edebiyatta koşuk eski Türklerde sığır ve şölen törenlerinde okunan şiirlere verilen isimdir. Törenler esnasında baksı, şölen ya da ozan adı verilen şairler tarafından okunan eserler Türk kültüründen izler taşır.
Edebiyatta Koşuk Nedir?
Türklerin İslamiyet öncesi dönemlerdeki şölen ve sığır törenlerinde kam, baksı, şölen ve ozanlar tarafından okunan şiirlere koşuk denir. Koşuk genelde kopuz eşliğinde okunur ve temaları da tabiat, aşk ya da güzelliktir. Törenler esnasında din adamları tarafınca okunan koşuklar direkt olarak Türk kültüründen izler taşır. Bu dönemde Türkler başka hiçbir kültürden etkilenmediği için koşuklar halkın anladığı dilde ve hece ölçüsü ile söylenmiştir. Koşuk örneklerine ve koşuk hakkında en çok bilgiye Kaşgarlı Mahmut tarafından yazılmış olan Divan-u Lügat-it Türk eserinde rastlanmaktadır.
Koşuk Özellikleri ve En Bilinen Örnekleri Nelerdir?
Koşuklarda kahramanlık, doğa, aşk ve güzellik konular olur.
Koşuk şiirler şölenlerde ve sığır törenlerinde kopuz eşliğinde söylenmiştir.
Törenlerde koşuklar baksı, ozan, kan ya da şaman adı verilen din adamları tarafından okunurdu.
Koşuklar hece ölçüsü ile söylenmiştir ve genelde hece ölçüsü 7'li, 8'li ya da 11'li kalıplardır.
Nazım birimi olarak dörtlük tercih edilmiştir.
Koşuk kafiye şeması aaab, cccb, dddb şeklinde olur.
Genellikle içerisinde yarım uyak bulunur ve anonim ürünlerdir.
Koşuk İle İlgili Merak Edilenler
Koşuk, Türk geleneğinde önemli bir yere sahiptir. Koşuklar genelde aşk, kahramanlık ya da doğa konularında işlenmiştir. Çalgı eşliğinde söylenir ve bu törenlerde kopuz çalınır. Kopuzdan çıkan sesler ile koşuklar ritim kazanır ve bir ezgiye sahip olur. Epik, pastoral ve lirik özellikler taşıyan koşuklar eski Türklerde sığır törenlerinde söylenirdi. Şölenlerde genelde erkekler bir araya gelir ve eğlenirdi. Bu törenlerde de koşuklar söylenirdi. Koşuk söyleyiş açısından gazele ya da koşmaya benzer özellikler gösterir.
Edebiyatta Koşuk Örnekleri
Edebiyatta bazı koşuk örnekleri şu şekildedir:
Üdiğ mini komıttı
Sakınç manga yamıttı
Könglüm angar emitti
Yüzüm mening sargarur
Türlüg çeçek yarıldı
Barçın yadım kerildi
Uçmak yeri körüldi
Tumluk yana kelgüsüz
Kaklar kamug kölerdi
Taglar başı ilerdi
Ajun tını yılırdı
Tütü çeçek çerkeşür
SON DAKİKA
EN ÇOK OKUNANLAR
MEB 1. DÖNEM ORTAK SINAV TARİHLERİ 2025: MEB ortak sınavları hangi tarihlerde yapılacak?
Öğretmenlerin İl İçi İsteğe Bağlı Yer Değiştirme Başvuruları Ne Zaman? 2025 yılı için Öğretmen Yer Değiştirme Takvimi
AÖL sınav yerleri 2025 açıklandı mı? Açık Öğretim Lisesi 2. dönem sınavları ne zaman?
ALES/1 geç başvuru tarihi ve ücreti: 2025 ALES geç başvuru ne zaman yapılacak ve ücreti ne kadar olacak?
YÖKDİL SONUÇ SORGULAMA 2025: ÖSYM YÖKDİL sonuçları nasıl, nereden sorgulanır?